Παραμένω ντροπαλός. Συνεχίζω να νιώθω άβολα ορισμένες φορές στις κοινωνικές περιστάσεις. Λιγότερο από παλιά, αλλά δεν έχει εξαφανιστεί το κοινωνικό μου άγχος.
Η ντροπαλότητα δεν εξαφανίζεται από τη μία μέρα στην άλλη
Σχετικά πρόσφατα μπήκε η νέα σεζόν. Πέρασα έναν σχετικά ήρεμο –από άποψη κοινωνικότητας– Αύγουστο, χωρίς πολλές δραστηριότητες που να απαιτούσαν στοιχεία εξωστρέφειας. Οι κοινωνικές μηχανές κρύωσαν λίγο.
Νιώθω πιο άνετα με το πέρασμα του χρόνου, αλλά δεν είναι κάτι που έχω κατακτήσει εντελώς. Και ξέρεις κάτι; Ίσως και να μη χρειάζεται να συμβεί ποτέ αυτό. Φτάνει να μη νιώθω όσο άσχημα ένιωθα παλιότερα και να μην υψώνεται η ντροπαλότητά μου σαν ένας ψηλός τοίχος ανάμεσα σε εμένα και στα όνειρά μου. Αυτό αρκεί, προς το παρόν. Τα υπόλοιπα θα έρθουν από μόνα τους.
Όταν άρχισα να αλλάζω τον εσωτερικό μου διάλογο
Και αυτό επειδή έχει βελτιωθεί σημαντικά ο εσωτερικός μου διάλογος. Αυτό συνέβη:
1. Όταν άρχισα να καταγράφω θετικά την προσπάθεια που έκανα, ανεξάρτητα από το πόσο άνετος ήμουν ή όχι. Όταν έλεγα –ή έγραφα στο ημερολόγιό μου– «Μπράβο Πάνο, προσπάθησες!». Αυτό έφερνε τη λύτρωση, απαλλάσσοντάς με από το ασήκωτο βάρος της κοινωνικής απόδοσης.
2. Όταν κατάλαβα ότι οι άνθρωποι που κυκλοφορούν έξω συχνότερα θα είναι οι πιο εξωστρεφείς ή οι εσωστρεφείς που έμαθαν να είναι άνετοι με τους άλλους. Πρόσφατα έκανα την εξής σκέψη, σε μία παρουσίαση βιβλίου που παραβρέθηκα: «Τον προ πέντε ετών Πάνο θα τον έβλεπες σε αυτή την αίθουσα;» Η απάντηση ήταν ένα κατηγορηματικό “όχι”. Γιατί; Επειδή θα ζοριζόταν υπερβολικά με την κοινωνική έκθεση. Είναι συνηθέστερο να συναντάμε ανθρώπους που νιώθουν άνετα έξω. Δεν είμαστε μάλλον οι πιο ντροπαλοί άνθρωποι σε αυτόν τον κόσμο, απλά είμαστε εκείνοι που δεν ενδίδουμε σε αυτό το χαρακτηριστικό μας. Είναι ένδειξη θάρρους το ότι δίνουμε το παρόν, παρότι όχι το ίδιο άνετοι με τους άλλους.
3. Όταν άρχισα να αποδέχομαι πλήρως το ότι ίσως για κάποιο χρονικό διάστημα θα είμαι αγχωμένος και θα ντρέπομαι. Ποτέ στο παρελθόν δεν μειώθηκε αυτή η αίσθηση, όταν ακόμα έκρινα συνεχώς τον εαυτό μου αρνητικά. Μόνο όταν με άφησα ήσυχο, διέκοψα την ασταμάτητη ανακύκλωση των περιοριστικών αυτών σκέψεων. Θα σου πω κάτι, ακριβώς όπως το έχω βιώσει – και ίσως να διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο. Κατάλαβα ότι όσο δεν με απασχολεί η ντροπαλότητά μου, τότε η επίδρασή της μειώνεται συνεχώς. Όσο ασχολούμαι μαζί της, τόσο αυτή μετατρέπεται (και) σε κοινωνικό άγχος. Το να «ντρέπομαι επειδή ντρέπομαι», που είναι χειρότερο και από την αίσθηση της ντροπής.
Η αποδοχή, μαζί με την προσπάθεια, φέρνουν την αλλαγή
Οι πρώτες εβδομάδες του Σεπτεμβρίου πέρασαν. Πήγα σε παρουσίαση βιβλίου, στο Φεστιβάλ βιβλίου στο Πεδίον του Άρεως, συνομίλησα με συγγραφείς, συμμετείχα σε ομάδα προσωπικής εξέλιξης και παρακολούθησα το χθεσινό σεμινάριο του Update. Αποδέχτηκα ότι θα χρειαστώ ξανά λίγο χρόνο. Η μετάβαση έγινε σχετικά γρήγορα, γιατί όλο και λιγότερο με απασχολούσε το πώς θα δείχνω προς τα έξω. Και αυτό αλλάζει τα πάντα.
Αν νιώθεις άβολα, σε νιώθω απόλυτα. Αλλά δεν χρειάζεται να σε περιορίζει στη ζωή σου. Και όσο δεν σε περιορίζει, σίγουρα δεν θα κρατήσει για πάντα.